ભારતમાં રસોઈ ગેસ અંગે ચિંતાઓ વધી રહી હોય તેવું લાગે છે. માર્ચમાં LPG વપરાશમાં 13 ટકાનો નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો. આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ અને તેના પરિણામે પુરવઠામાં વિક્ષેપ છે. આની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના રસોડા અને હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ જેવા વ્યવસાયો બંને પર પડી છે.
સરકારી માહિતી અનુસાર, માર્ચ 2026 માં LPG વપરાશ ઘટીને 2.379 મિલિયન ટન થયો, જે પાછલા વર્ષની તુલનામાં લગભગ 12.8% ઘટ્યો. ઘરેલુ સિલિન્ડર વપરાશમાં પણ 8.1% ઘટાડો થયો, જ્યારે વ્યાપારી ઉપયોગમાં લગભગ 48% ઘટાડો થયો. ભારત તેની LPG જરૂરિયાતોના લગભગ 60% આયાત પર આધાર રાખે છે, જેમાં મોટો જથ્થો પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવે છે. જો કે, તાજેતરના તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓએ સપ્લાય ચેઇનને વિક્ષેપિત કરી છે, ખાસ કરીને દરિયાઈ માર્ગો અવરોધિત થયા છે, જેના કારણે ગેસની ઉપલબ્ધતામાં ઘટાડો થયો છે.
પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે, સરકારે ઘરેલુ રસોડામાં અછત ટાળવા માટે હોટલ અને ઉદ્યોગો જેવા વાણિજ્યિક ક્ષેત્રોમાં LPG પુરવઠો ઘટાડી દીધો છે. રિફાઇનરીઓને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનમાંથી ફીડસ્ટોકને દૂર કરીને LPG ઉત્પાદન વધારવાનો પણ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ સરકારી પગલાથી ઘરેલુ LPG ઉત્પાદન વધીને 1.4 મિલિયન ટન થયું છે, જે ગયા વર્ષ કરતા વધુ છે. આ હોવા છતાં, પુરવઠા અને માંગને સંતુલિત કરવી એક પડકાર રહે છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, LPGનો વપરાશ ઘટ્યો છે, પરંતુ પેટ્રોલ અને ડીઝલની માંગમાં વધારો થયો છે. માર્ચમાં, પેટ્રોલના વેચાણમાં 7.6% અને ડીઝલમાં 8.1%નો વધારો થયો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ચાલુ રહેશે, તો LPG પુરવઠો દબાણ હેઠળ રહી શકે છે. આ ભવિષ્યમાં કિંમતો અને ઉપલબ્ધતા બંનેને અસર કરી શકે છે.
