વાણી સ્વાતંત્ર્ય પર સુપ્રીમ કોર્ટની મોટી ટિપ્પણી

સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે કહ્યું કે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા એક સ્વસ્થ સભ્ય સમાજનો "અવિભાજ્ય ભાગ" છે કારણ કે તેણે કોંગ્રેસના સાંસદ ઇમરાન પ્રતાપગઢી દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર અપલોડ કરાયેલી એક કવિતા અંગે ગુજરાતમાં દાખલ કરાયેલી FIR રદ કરી દીધી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાત પોલીસ સામે કડક ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે દુશ્મનાવટને પ્રોત્સાહન આપવાના ગુનાને "અસુરક્ષિત લોકો" ના ધોરણો દ્વારા નક્કી કરી શકાય નહીં જે દરેક વસ્તુને ધમકી અથવા ટીકા તરીકે જુએ છે. વિચારો અને મંતવ્યોની મુક્ત અભિવ્યક્તિ એક સ્વસ્થ સભ્ય સમાજનો એક અભિન્ન ભાગ છે. તેના વિના, બંધારણની કલમ 21 હેઠળ ગેરંટીકૃત ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવું અશક્ય છે. કવિતા, નાટક, કલા, વ્યંગ સહિત સાહિત્ય જીવનને સમૃદ્ધ બનાવે છે, "જસ્ટિસ એએસ ઓકા અને જસ્ટિસ ઉજ્જલ ભુયાનની બેન્ચે જણાવ્યું હતું. આપણા પ્રજાસત્તાકમાં 75 વર્ષ પછી, આપણે આપણા મૂળભૂત સિદ્ધાંતો પર એટલા અસ્થિર ન હોઈ શકીએ કે ફક્ત કવિતાનું પઠન અથવા, તે બાબતમાં, સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડી જેવા કોઈપણ પ્રકારની કલા અથવા મનોરંજન, વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે દુશ્મનાવટ અથવા નફરત પેદા કરે છે, તેવું કોર્ટે વધુમાં કહ્યું હતું. આ ચુકાદો શિવસેનાના વડા એકનાથ શિંદેને પેરોડી પર્ફોર્મન્સ દરમિયાન "દેશદ્રોહી" કહેવા બદલ માનહાનિના કેસનો સામનો કરી રહેલા હાસ્ય કલાકાર કુણાલ કામરા સાથેના વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ સામે મહત્વપૂર્ણ છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટ દ્વારા FIR રદ કરવાનો ઇનકાર કરવા બદલ ટીકા કરતા, બેન્ચે કોર્ટ અને પોલીસને બંધારણીય અધિકારોનું રક્ષણ કરવાની તેમની ફરજ યાદ અપાવી, કહ્યું કે વાણી સ્વાતંત્ર્ય એ સૌથી પ્રિય અધિકાર છે. "અદાલતો મૂળભૂત અધિકારોનું સમર્થન અને અમલ કરવા માટે બંધાયેલી છે. કેટલીકવાર આપણે, ન્યાયાધીશો, બોલાયેલા અથવા લખાયેલા શબ્દો પસંદ ન કરી શકીએ, પરંતુ... આપણે બંધારણ અને સંબંધિત આદર્શોનું સમર્થન કરવાની પણ ફરજ હેઠળ છીએ, તેવું સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું. સુપ્રીમ કોર્ટે પોલીસને નિર્દેશ આપ્યો કે ખાતરી કરે કે વાણી સ્વાતંત્ર્ય પર "વાજબી પ્રતિબંધો" "વાજબી રહે અને કાલ્પનિક અને અવરોધક નહીં". કેસ શું છે? કોંગ્રેસના સાંસદે સોશિયલ મીડિયા પર 'એ ખૂન કે પ્યાસે બાત સુનો' ગીત વાગતું ગીત શેર કર્યા બાદ ગુજરાતમાં પ્રતાપગઢી સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. આને ભાજપ શાસિત સરકાર પર નિશાન સાધવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. ૧૭ જાન્યુઆરીના રોજ, ગુજરાત હાઈકોર્ટે FIR રદ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. જાન્યુઆરીમાં કેસની સુનાવણી બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો. સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આ કવિતા ધાર્મિક કે રાષ્ટ્ર વિરોધી નથી અને પોલીસે સંવેદનશીલતા બતાવવી જોઈએ અને વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનો અર્થ સમજવો જોઈએ.